Blog · Koelen

Koelen met vloerverwarming zonder condens: dauwpunt, regeling en wat het oplevert

Een warmtepomp kan in de zomer koud water door de vloer sturen. Dat werkt, mits het water niet kouder wordt dan het dauwpunt in de kamer. Zo zit het, en zo houdt u de vloer droog.

Naar het artikel ↓ Meer over koelen met de vloer

Het principe

Waarom een koude vloer nat kan worden

Lucht bevat waterdamp. Hoe warmer de lucht, hoe meer damp erin past. Koelt lucht af tegen een koud oppervlak, dan komt er een moment waarop de damp condenseert: dat is het dauwpunt. Bij 24 graden en 60 procent luchtvochtigheid ligt het dauwpunt op circa 16 graden. Wordt de vloer kouder dan 16 graden, dan slaat er vocht op neer: eerst als een klam gevoel, daarna als zichtbare druppels, met gladde tegels en op termijn schimmel in voegen als gevolg.

Daarom mag koelwater in de vloer nooit kouder zijn dan het dauwpunt plus een veiligheidsmarge. In de praktijk is de aanvoertemperatuur 17 tot 19 graden en komt de vloer uit op 20 tot 22 graden. Dat klinkt weinig, maar een groot vloeroppervlak op 21 graden onttrekt merkbaar warmte aan een kamer van 26 graden.

Kamertemperatuur	Luchtvochtigheid	Dauwpunt (circa)	Minimale vloertemperatuur
24 °C	50%	13 °C	15 °C
24 °C	60%	16 °C	18 °C
26 °C	60%	18 °C	20 °C
26 °C	70%	20 °C	22 °C

Kort antwoord: koelen met vloerverwarming is veilig zolang de regeling het koelwater boven het dauwpunt houdt. Dat vraagt om een warmtepomp met koelfunctie, een minimale aanvoertemperatuur van 17 tot 18 graden, een dauwpunt- of vochtsensor die de koeling bij hoge luchtvochtigheid terugregelt, en een vloer die koude goed doorgeeft (tegels, gietvloer, pvc). De opbrengst is 2 tot 4 graden lagere kamertemperatuur en een merkbaar frissere vloer; het is geen vervanging van een airco op tropische dagen.

De regeling

Drie beveiligingen tegen condens

Minimale aanvoertemperatuur in de warmtepomp. Elke warmtepomp met koelfunctie heeft een ondergrens voor het koelwater; wij stellen die op 17 of 18 graden. Lager geeft meer koeling maar ook meer risico; de winst onder 17 graden is klein.
Dauwpuntsensor of vochtsensor. Een sensor op de aanvoerleiding of in de ruimte meet temperatuur en relatieve vochtigheid, berekent het dauwpunt en verhoogt de watertemperatuur of schakelt de koeling uit zodra de marge kleiner wordt dan 2 graden. Op een klamme onweersdag met 75 procent luchtvochtigheid koelt de vloer dan tijdelijk minder, en dat is precies de bedoeling.
Ventileren en ontvochtigen. Vloerkoeling ontvochtigt de lucht niet (de vloer blijft boven het dauwpunt, dus er condenseert niets). Op vochtige dagen helpt een WTW-ventilatiesysteem met zomerbypass of een losse ontvochtiger om het dauwpunt te verlagen, zodat de vloer verder kan koelen.

Bij een bestaande vloerverwarming die is aangelegd voor verwarmen, controleren we ook de verdeler: kunststof of messing verdelers met afsluiters die niet isoleren, kunnen zelf beslaan. Isoleren van de verdeler en de aanvoerleidingen in de meterkast is dan onderdeel van de ombouw. Een pompschakelaar die alleen op de cv-ketel reageert, wordt vervangen door de regeling van de warmtepomp.

Opbrengst

Hoeveel koeling levert het op, en voor wie is het genoeg?

Vloerkoeling levert per vierkante meter vloer circa 25 tot 35 watt koelvermogen bij een vloertemperatuur van 20 graden en een kamertemperatuur van 26 graden. Voor een woonkamer van 40 m² is dat 1.000 tot 1.400 watt: genoeg om de temperatuur op een warme dag 2 tot 4 graden lager te houden dan buiten, mits de zon buiten wordt gehouden. Een airco van 3,5 kW levert het drievoudige en ontvochtigt daarbij; voor slaapkamers op een zolder onder een dak zonder isolatie blijft airco de betere oplossing.

	Vloerkoeling via warmtepomp	Split airco
Koelvermogen woonkamer 40 m²	1,0 tot 1,4 kW	3,5 kW
Temperatuurverlaging	2 tot 4 °C	6 tot 10 °C
Ontvochtigen	Nee	Ja
Geluid binnen	Geen	19 tot 35 dB(A)
Stroomverbruik per uur	0,2 tot 0,4 kWh (passief tot 0,1 kWh bij bodemwarmtepomp)	0,5 tot 1,2 kWh
Extra investering	€400 tot €900 (koelfunctie, dauwpuntsensor, isolatie verdeler) als de warmtepomp koelen ondersteunt	vanaf €2.100 compleet geïnstalleerd

Vloerkoeling is dus vooral aantrekkelijk als de warmtepomp toch al koelen ondersteunt en de vloer geschikt is: een "gratis" basiskoeling voor de hele begane grond, stil en tochtvrij. Wie op tropische dagen echt koel wil slapen combineert het met een split airco op de slaapverdieping.

Geschiktheid

Welke vloeren en welke warmtepompen zijn geschikt?

Vloerafwerking. Tegels, natuursteen en gietvloeren geven koude het beste door. Pvc en laminaat (dun, tot 8 mm) werken redelijk. Houten vloeren, dik tapijt en vloerkleden isoleren en verlagen de opbrengst sterk; hout kan bij grote temperatuurschommelingen werken. Bij een houten vloer adviseren wij vloerkoeling alleen met een hogere minimale watertemperatuur (19 graden).
Warmtepomp. Lucht-water warmtepompen met actieve koelfunctie (omkeerbaar) van onder meer Daikin, Vaillant, Nibe, LG en Viessmann; bodemwarmtepompen kunnen passief koelen met bronwater, wat vrijwel geen stroom kost. Een hybride warmtepomp die aan een cv-ketel hangt kan meestal niet koelen. Welke systemen wij plaatsen staat op all-electric warmtepomp.
Leidingafstand. Een vloer met 10 cm hart-op-hart koelt merkbaar beter dan 15 of 20 cm. Bij nieuwbouw of infrezen waar koelen gewenst is, kiezen we daarom 10 cm; zie vloerverwarming in nieuwbouw.
Thermostaat. De thermostaat moet een koelstand kennen en met de warmtepomp communiceren; een aan/uit-thermostaat voor de ketel volstaat niet. Meer over regelingen op thermostaat voor vloerverwarming.

Alle voorwaarden en prijzen voor het geschikt maken van een bestaande vloer staan op koelen met vloerverwarming. Twijfelt u of uw systeem geschikt is, stuur een foto van de verdeler en het typeplaatje van de warmtepomp en wij beoordelen het vooraf; bel 085-303 7272 of vraag advies aan.

Veelgestelde vragen

Veelgestelde vragen over koelen met vloerverwarming

Kan ik condens krijgen op de vloer bij vloerkoeling?+

Alleen als het koelwater onder het dauwpunt komt. Een goed ingestelde warmtepomp houdt de aanvoertemperatuur op 17 tot 18 graden en een dauwpuntsensor regelt de koeling terug bij hoge luchtvochtigheid. Met die twee beveiligingen blijft de vloer droog.

Hoeveel koeler wordt het met vloerkoeling?+

Twee tot vier graden lager dan zonder koeling, bij een vloer die op 20 tot 22 graden wordt gehouden. Het is basiskoeling voor de hele begane grond, geen vervanging van een airco op tropische dagen.

Kan een hybride warmtepomp koelen via de vloer?+

Meestal niet. Hybride systemen die met een cv-ketel samenwerken hebben doorgaans geen koelfunctie. All-electric lucht-water warmtepompen met omkeerbare werking en bodemwarmtepompen kunnen dat wel.

Wat kost het om een bestaande vloerverwarming geschikt te maken voor koelen?+

Als de warmtepomp koelen ondersteunt, rekent u op €400 tot €900 voor het activeren van de koelfunctie, een dauwpuntsensor, isolatie van verdeler en leidingen en het instellen van de regeling. Moet de thermostaat vervangen worden, dan komt die erbij.